Verkiezingen Azerbeidjan 6 november 2005

Bij de parlementsverkiezingen in Azerbeidjan op zondag 6 november 2005 behaalde de regeringspartij Yeni Azerbeijan (Nieuw Azerbeidjan) 62 zetels in het 125 zetels tellende parlement. De oppositionele coalitie Azadliq kwam niet verder dan vijf zetels, terwijl de rest naar onafhankelijke kandidaten en splinterpartijtjes ging. Yeni Azerbeijan had voorheen 74 zetels in het parlement.

Azadliq (Vrijheid), de grootste coalitie van oppositiepartijen, noemde de verkiezingen zondag in de ex-Sovjetrepubliek frauduleus en ,,volslagen vervalst''. Leider Ali Kerimli kondigt een grote, vreedzame demonstratie in Baku aan op 8 november. Kerimli maakte in 1993 zelf deel uit van een regering onder Heidar Alijev, vader van de huidige president. Zijn motto luidt: "niemand kan mij beschuldigen van corruptie, ik heb altijd de rechten van het volk gerespecteerd".
"De demonstratie van 8 november is het begin van een serie protesten die net zo lang doorgaat tot de verkiezingsuitslag ongeldig wordt verklaard", zei Kerimli. Het oppositionele verbond zal het nieuwe parlement niet erkennen en dus boycotten. Internationale waarnemers moeten nog hun mening geven over het verloop van de verkiezingen.

Het olierijke land aan de Kaspische Zee wordt autoritair geregeerd door president Alijev. Die heeft bezworen dat de verkiezingen democratisch zijn verlopen. Vlak voor de verkiezingen had de regering de oppositiepartijen geïntimideerd en onder druk gezet. De politie viel onder meer kantoren binnen van oppositiepartijen.
De oppositie demonstreerde al maanden voor gelijke politieke rechten in de verkiezingen. Ze beschuldigt president Alijev van het onderdrukken van politieke tegenstanders en het verdelen van de olieopbrengsten onder zijn aanhangers. Volgens oppositieleider Kerimli is Azerbeidjan een van de drie meest corrupte landen ter wereld. Ook stelt hij dat de huidige regering onwettig is, omdat in de afgelopen 12 jaar alle verkiezingsuitslagen zijn vervalst en gemanipuleerd. Er zijn geen onafhankelijke rechters en er is geen sociale rechtvaardigheid in Azerbeidjan. "De economische toestand is zodanig dat twee miljoen Azeri's het land verlaten hebben en ongeveer de helft van de resterende 8 miljoen inwoners onder de armoedegrens leeft", zo stelt hij. "Het regime van Alijev heeft een systeem van angst gecreërd. Azerbeidjan is een politiestaat waarin mensen zomaar worden gearresteerd en in elkaar geslagen."

De olie in de regio van de Kaspische Zee

Het Azerbeidjaanse buurland Georgië heeft gewoon de pech om een strategische positie te hebben tussen de Zwarte Zee en de olierijke Kaspische Zee en is sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 al inzet van de strijd om de macht in de regio, die gevoerd wordt door Rusland, de VS, Europa, Turkije en Iran. Vanaf 1991 is het politieke doel van Washington om de Russische invloed in Georgië en de rest van de Kaukasus te verzwakken en de Amerikaanse belangen in de regio te laten domineren. Al onder Clinton werd zeer veel geïnvesteerd in de aanleg van een pijpleiding die de olie uit de bronnen van Bakoe in Azerbeidjan naar westerse markten zou moeten transporteren, waarbij het grondgebied van zowel Rusland als Iran kon worden ontweken. Die plannen legden een zware druk op Georgië, omdat de olieleiding zou lopen door een wispelturig en etnisch verdeeld land. De pijpleiding, van Bakoe naar de Turkse Middellandse Zeehaven Ceyhan, werd in 2005 in gebruik genomen. Voor Washington werd daarom de stabiliteit in de regio een steeds dringender belang. Een eerder geplande pijpleiding van Bakoe naar de Georgische plaats Supsa aan de Zwarte Zee ging niet door omdat de Turkse wetgeving het niet toestaat dat tankers en andere schepen met gevaarlijke lading door de Bosporus varen, de enige uitweg uit de Zwarte Zee, vanwege het potientiële gevaar voor de hier liggende miljoenenstad Istanboel.

Nadat Saakashvili en aanhang in Georgië de macht hadden overgenomen gaf Washington direct een steunverklaring aan het nieuwe regime in Georgië en waarschuwde Moskou voor "iedere poging tot interventie". Saakashvili op zijn beurt liet zonder enige schaamte zijn trouw aan Washington blijken door een verklaring over zijn 'verplichtingen aan de globale expansie van de democratie' en steun aan 'een echte markteconomie' en aan de oliepijpleiding van Bakoe naar Ceyhan, die 'niets meer of minder is dan een herleving van de oude Zijderoute'. Washington heeft geen democratische pretenties in de Kaukasus, maar voert daar haar eigen geopolitieke machtsspel. Het is daarom niet opmerkelijk dat de fraude bij de verkiezingen in Georgië inzet werd van een door de VS geïnitieerde volksopstand, terwijl eenzelfde fraude in Azerbeidjan korte tijd daarvoor geluidloos werd gesanctioneerd door Washington. Maar Azerbeidjan was dan ook al een verklaard bondgenoot, terwijl Shevardnadze nog weleens wispelturig gedrag vertoonde in zijn buitenlandse politieke voorkeur. Als enige overgebleven supermacht is Washington nu bezig om de Russische Federatie te omringen met een cordon van Amerikaanse militaire steunpunten en werkt openlijk aan de uitbreiding van invloed in de voormalige Sovjetrepublieken. Controle over de regio betekent controle over immense olie- en gasvoorraden en voor de dollars zijn er altijd marionetten en opportunisten te vinden, zoals Saakashvili duidelijk gedemonstreerd heeft!

Wat nu?

De verdere ontwikkelingen in de regio zullen voornamelijk afhangen van de positie van de VS en Europa. Wanneer Washington en Brussel kiezen voor steun aan de Azerbeidjaanse oppositie dan is een variatie op de Oekraiense 'oranje revolutie' zeker mogelijk. Het gaat de VS en Europa er slechts om de olievoorziening uit de Kaspische Zee veilig te stellen en dan gaat het er slechts om wie als meest betrouwbare bondgenoot wordt beschouwd. Die bondgenoot krijgt alle steun, en wanneer het om oppositie gaat dan worden alle registers opengetrokken om die oppositie aan de macht te brengen. Eerdere scenario's in Tbilisi en Kiev hebben laten zien hoe dat werkt! Elders op de site van INSUDOK is daar veel meer informatie over te vinden (kijk bij Georgie en Oekraine).
Op 7 november maakten waarnemers van de OVSE bekend dat de parlementsverkiezingen in Azerbeidjan niet voldeden aan de internationale normen. Hoewel er "een aantal verbeteringen te constateren was ten opzichte van eerdere verkiezingen" voldeden de verkiezingen van 6 november niet "aan een aantal OVSE-voorwaarden en aan de standaard van de Raad van Europa voor democratische verkiezingen". Volgens OVSE-waarnemers zouden er tellingen vervalst zijn en ook waren mensen onder druk gezet door plaatselijke autoriteiten.

Reakties van Alijev...

Ilham Alijev, de president van Azerbeidjan, reageerde maandag 7 november voor het Russisch televisiestation Kanaal 1 op de verkiezingsuitslag. "Na deze verkiezingen zal Azerbeidjan meer kans hebben om haar democratische instellingen actiever te ontwikkelen," zo zei Alijev en hij voegde eraan toe dat hij hoopte dat het nieuwe parlement "actiever zal werken aan wetgeving die nodig is voor de ontwikkeling van democratische waarden in Azerbeidjan". Volgens Alijev heeft Azerbeidjan "een moderne oppositie" nodig die denkt aan de belangen van de bevolking, die de autoriteiten kan bekritiseren, die iets te bieden heeft en oppositie voert langs een grondwettelijke weg.
""Allen die zich nu voordoen als oppositieleider en oranje stropdassen dragen zitten al 12 jaar in de oppositie omdat ze alle verkiezingen verloren hebben en steeds dezelfde dingen zeggen," zo reageerde Alijev op de beschuldigingen van de oppositie dat de verkiezingen niet eerlijk zijn verlopen. "Deze oppositionelen voelen al dat hun verhalen irrelevant zijn en beseffen dat zij de symbolen zijn van de corruptie in Azerbeidjan. Zij werden er waarschijnlijk toe aangezet om op deze manier op te treden." Met die laatste opmerking suggereert Alijev dat de oppositie wordt aangestuurd van buiten het land. Aan die opmerking voegde hij nog de volgende woorden toe: "Misschien geloven sommige kringen buiten Azerbeidjan dat zij iets kunnen bereiken. De onafhankelijke politieke koers van Azerbeidjan wordt wellicht niet door iedereen gewaardeerd".
In een later commentaar op maandag 7 november voor het staatspersbureau van Azerbeidjan heeft Alijev een onderzoek toegezegd naar de kritiek van westerse waarnemers op het verloop van de zondag gehouden parlementsverkiezingen. Aliev zei corrigerende maatregelen te zullen nemen, maar stelde tegelijkertijd dat de onregelmatigheden zich maar in een relatief klein aantal districten hadden voorgedaan. Aliev zei 'rekening' te zullen houden met de opinie van de OVSE en de andere internationale organisaties, maar verklaarde ook dat de onregelmatigheden beperkt waren gebleven tot zeven of acht van de 125 kiesdistricten. Hij zei dat hij het openbaar ministerie opdracht had gegeven tot een onderzoek. In de overige districten bestaat er volgens hem geen twijfel aan de juistheid van de gemelde uitslagen. Hij zei daarom ook verheugd te zijn over de resultaten van zijn partij Nieuw Azerbeidzjan. "De voorlopige uitslagen geven ons reden te zeggen dat het Azerbeidzjaanse volk openlijk heeft gestemd en de waardigste kandidaten heeft gekozen."

...en van de oppositie
De oppositiepartij Azadliq (Vrijheid) eiste nieuwe verkiezingen in viervijfde van de kiesdistricten en riep op tot vreedzame straatprotesten ie het karakter zouden moeten krijgen van wat er in Tbilisi en Kiev gebeurde. Azadliq uitte zich bij voorbaat ook kritisch over de opstelling van westerse landen. "Het is duidelijk dat de internationale gemeenschap ten aanzien van sommige landen heel gelukkig is bepaalde normen te hanteren aangaande democratie, mensenrechten en vrijheid van vergadering", zei woordvoerder Moerad Gasanli. "Voor andere landen, speciaal die met olie, gelden andere normen." Hij duidde hier op de zogenaamde 'dubbele standaard' die met name door Washington wordt gehanteerd waar het gaat om de beoordeling van de binnenlandse situatie in allerlei landen en de inmenging in die situatie.
De Verenigde Staten steunden de bevindingen van de OVSE-waarnemers. Hoewel er verbeteringen waren ten aanzien van vorige verkiezingen "zijn er tegelijkertijd
grote onregelmatigheden en fraude gepleegd die reden zijn voor ernstige bezorgdheid", aldus Washington. De Amerikaanse regering roept de Azerbeidzjaanse regering op tot onmiddellijk onderzoek. De oppositie wordt gemaand eventuele protesten vreedzaam te houden.