Saakashvili en de Stalinterreur

Op klassiek-stalinistische wijze werd begin september 2006 met inzet van speciale eenheden van de geheime dienst een deel van de Georgische oppositie opgepakt. Hiermee heeft president Saakashvili weer eens zijn ware gezicht laten zien: dat van een dictator die geen tegenspraak duldt.

door Bas van der Plas/INSUDOK

Met veel bombarie werd Saakashvili destijds binnengehaald als de ‘held van de democratie' na de door Amerikanen gesponsporde ‘revolutie'. De in Moskou verblijvende Georgische dissident Igor Giorgadze noemt het bewind van Saakashvili intussen een ‘fascistische dictatuur' en de arrestatiegolf onder de oppositie ‘het begin van het einde van het bewind van Saakashvili' dat ‘alleen nog maar door het Westen in het zadel wordt gehouden'.

Georgië heeft de pech om een belangrijke strategische ligging te hebben in het zuiden van de Kaukasus tussen de Zwarte en de Kaspische Zee. Het werd dan ook het eerste land waarvan de Amerikanen vonden dat het 'time for a change' was. Met steun van de VS werd de oude president Shevardnadze gewipt om plaats te maken voor Saakashvili (zie hiervoor het artikel 'De tragiek van Georgië' elders op deze website). Bij zijn bezoek aan Georgië op 10 mei 2005 noemde Bush het land een 'baken van vrijheid' en feliciteerde Saakashvili met de 'rozenrevolutie'. Naast de gebruikelijke retoriek van 'vrijheid, democratie, vrede' bedreigde hij evenwel ook indirect Rusland en Iran met de woorden "Wij leven in historische tijden waarin de vrijheid oprukt, van de Zwarte Zee naar de Kaspische, naar de Perzische Golf en verder". Tegelijkertijd ontkende hij echter dat Washington plannen zou hebben om Georgië militair te steunen in de conflicten rond Abchazië en Samachablo (Zuid-Ossetië). Nadat Saakashvili aan de macht was gekomen gingen er geruchten dat de leiders van deze van Georgië afgescheiden republieken door Bush zelf telefonisch waren bedreigd. Hetzelfde was gebeurd met Aslan Abashidze, de dwarsliggende gouverneur van Ajaria die het bewind van Saakashvili niet klakkeloos wilde erkennen, en die uiteindelijk naar Moskou vluchtte. Bush waarschuwde het Kremlin zich niet met deze afgescheiden republieken te bemoeien, want 'de territoriale integriteit en soevereiniteit van Georgië moeten worden gerespecteerd'. En dat impliceert ook het vertrek van de Russische troepen uit Georgië en de ontruiming van de daar nog uit de Sovjetperiode resterende militaire bases. Maar de Armeense minderheid in het zuiden van Georgië ziet de aanwezigheid van de Russische militaire basis in hun regio Achalkalaki juist als een buffer tegen een mogelijke dreiging vanuit Turkije. Via haar Californische diaspora hebben de Armeniërs geen onbelangrijke invloed in Amerikaanse regeringskringen.

niets is veranderd

Intussen nam in Georgië de oppositie tegen Saakashvili toe. En dat is niet zo verwonderlijk wanneer men kijkt naar de wijze hoe diverse mensenrechtenorganisaties over Georgië berichten. In de periode dat Shevardnadze aan het bewind was (1992-2003) verschenen er vele rapporten over schendingen van de mensenrechten in Georgië. Er was sprake van politieke gevangenen, politieke moorden, onderdrukking van de oppositie, repressie tegen de bevolking en de vlucht van ruim een miljoen Georgiërs uit hun vaderland. De uitspraak van Ucha Nanuashvili van het Informatie- en Documentatiecentrum voor Mensenrechten in Tbilisi dat er sinds het vertrek van Shevardnadze 'absoluut niets is veranderd' moet dan ook als een motie van wantrouwen tegen Saakashvili en zijn regering worden opgevat. Ook een op 12 april 2005 door Human Rights Watch uitgegeven rapport over de mensenrechtensituatie pleit voor verbetering. Volgens Human Rights Watch komt mishandeling en marteling door de politie en veiligheidsdiensten nog veel voor. Ook viert de corruptie nog hoogtij en wordt regelmatig de pers aan banden gelegd. De Raad van Europa waarschuwde er zelfs voor dat er in Georgië te veel macht in de handen van één man, Saakashvili, is geconcentreerd en dat het land dreigt af te glijden in de richting van een eenpartijstaat, of zelfs van een eenmansstaat. Na de mysterieuze dood van premier Zurab Zvania in februari van dit jaar werd ook het derde lid van het 'driemanschap' rond de Rozenrevolutie, de opportuniste Nino Burdjanadze, door Saakashvili op een zijspoor gezet. De arrogantie van Saakashvili werkt een toename van de protesten in de hand. Voortdurend zijn er demonstraties tegen de voortgaande tekorten aan essentiële voorzieningen als elektriciteit en water, het voort blijven bestaan van de corruptie, toch een van Saakashvili's speerpunten in zijn verkiezingscampagne, de ecologische gevolgen van de oliepijpleiding door het land en neemt de algemene ontevredenheid onder de bevolking toe. Demonstraties worden regelmatig door ordetroepen uiteen geslagen. Inderdaad, sinds Shevardnadze niets nieuws onder de zon!

En nu dan de begin september 2006 met veel geweld gepaard gaande actie tegen de oppositie. Massa-arrestaties op vage beschuldigingen als ‘het voorbereiden van een staatsgreep' roepen herinneringen op aan de Stalinterreur van 1937, maar, in de woorden van Igor Giorgadze: “In vergelijking met wat er nu gebeurt in Georgië was 1937 slechts een sprookje...”.