De dood van Natalia Estemirova

een In Memoriam door Bas van der Plas/INSUDOK

En weer werd een belangrijke mensenrechtenactiviste, die zich bezighield met onderzoek naar de gedragingen van het ijzeren regime van Ramzan Kadyrov in Tsjetsjenië, vermoord. Natalia Estemirova is het zoveelste slachtoffer in een aanhoudende reeks.

Op woensdagochtend 15 juli 2009 verliet Natalia haar woning in de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny toen zij gedwongen werd in een auto te stappen. Zij schreeuwde om hulp, maar zoals bijna al gebruikelijk in de Russische Federatie stak niemand een hand uit. Bijna tien uur later werd het lichaam van Natalia gevonden in de bossen rond Nazran, de vroegere hoofdstad van de buurrepubliek Ingoesjetië, zo'n 75 kilometer ten westen van Grozny. Zij was tweemaal van dichtbij in het hoofd geschoten.

Natalia Estemirova werkte in het verleden nauw samen met de in 2006 vermoorde journaliste van de Novaya Gazeta, Anna Politkovskaya, die zich met dezelfde thematiek bezighield. En ook de in januari van dit jaar vermoorde activist Stanislav Markelov was een onderzoekspartner. Natalia zelf zou bewijzen hebben verzameld dat er bij tegenstanders van het Kadyrov-regime huizen in brand werden gestoken door de milities van Kadyrov. Natalia werkte voor de Russische mensenrechtenorganisatie Memorial, en ook deze organisatie staat onder voortdurende pressie van de overheid. Zo worden er in de kantoren van Memorial regelmatig invallen gedaan, huiszoekingen vinden plaats waarbij zogenaamd 'belastend materiaal' in beslag wordt genomen, maar in feite gaat het om een terreur- en afschrikkingscampagne tegen de medewerkers van de organisatie. Het is dan ook wrang dat de Russische president Dmitri Medvedev wel meteen zijn afschuw uitsprak over de moord op Natalia Estemirova en opdracht gaf tot een onderzoek 'op topniveau', maar dat tegelijkertijd het regime van Ramzan Kadyrov, waar een lange waslijst mensenrechtenschendingen en terreuracties van bekend is, door de Russische premier Vladimir Poetin in het zadel wordt gehouden. De situatie is alleen nog maar cynischer geworden nu Ramzan Kadyrov op donderdag 16 juli heeft bekendgemaakt dat hij persoonlijk aan het hoofd van het onderzoek naar de moord op mensenrechtenactiviste Natalia Estemirova zal staan. Hij noemde de moord een 'cynische' en 'provocatieve' daad...

Nog in 2007 heeft Natalia Estemirova de Anna Politkovskaya-prijs gekregen voor haar activiteiten in het kader van de mensenrechten en ook werd zij onderscheiden door het Europees Parlement en het parlement van Zweden. En in 2004 werd Estemirova nog samen met de bekende Russische activist Sergej Kovaljov genomineerd voor de Sacharovprijs, de mensenrechtenprijs van de Europese Unie.
Vanuit INSUDOK hebben wij verschillende malen contact met Natalia gehad, ondermeer naar aanleiding van de door Vanessa Redgrave gefinancierde en door haar zoon Carlo Nero in samenwerking met Vladimir Boekovsky vervaardigde film over Tsjetsjenië, en haar leren kennen als een gedreven vrouw die een missie had. Maar evenals dat met anderen het geval was is deze missie haar fataal geworden. Onderzoek naar de achtergronden zal weer de nodige tijd in beslag nemen, haar naam zal uit de media verdwijnen en uiteindelijk zullen de werkelijke daders en opdrachtgevers buiten spel blijven geheel in de lijn van de Russische 'rechts'praktijk. Wij hopen dat de missie van Natalia, van Anna, van Stanislav, zal worden voortgezet en dat er uiteindelijk een situatie in de Russische Federatie zal ontstaan waarin de mensenrechten gerespecteerd worden en er geen plaats is voor terreurregimes zoals dat nu bijvoorbeeld in de republiek Tsjetsjenië heerst. Ieder mensenleven is er een teveel, voortzetting van het werk van de vermoorde activisten is van het grootste belang om hun missie te voltooien, ook in hun nagedachtenis!

Achtergronden over het regime van Ramzan Kadyrov is hier te vinden.