Vlucht MH17

Speculaties over een vreselijke tragedie

Moet en kan er aan de stortvloed aan scenario's, complotten, desinformatie, propaganda, verdachtmakingen en beschuldigingen rond vlucht MH17 nog iets toegevoegd worden? Omdat er van verschillende kanten toch expliciet naar mijn mening en standpunt werd gevraagd het volgende:

Op 16 juli 2014 werd een Boeing 777 van Malaysia Airlines, met het intussen tragische vluchtnummer MH17, in het oosten van Oekraïne neergeschoten. Deze vreselijke ramp veroorzaakte de dood van 298 mensen, waaronder 80 kinderen. Ongeacht de geopolitieke oorzaken van deze ramp is dit een vreselijke menselijke tragedie. Een tragedie die door talrijke families te betreuren is.

Het meest respectloze aan deze internationale tragedie wordt echter veroorzaakt wanneer sommige mensen of zelfs hele regeringen proberen om over deze ramp te speculeren terwijl zij hun eigen belangen en doelen nastreven. Wat was de Oekraïense reactie die direct na de crash werd gedaan? Het was een oproep voor een door de NAVO en de VS uit te voeren militaire operatie tegen de rebellen in Oost-Oekraïne.

De Oekraïense regering legde de schuld bij de rebellen, enige tijd later gevolgd door het beschuldigen van Rusland. Een aantal westerse media nam deze versie over als zijnde het enige scenario van deze ramp. Zonder dat er ook maar enig onderzoek had plaatsgevonden en geen exacte feiten bekend waren hadden de zelfbenoemde rechters hun beschuldigingen al klaar. De Nederlandse en Maleisische pers stelden zich een stuk voorzichtiger op. Politieke leiders, waaronder zelfs in eerste instantie de Amerikaanse president, vermeden hun beschuldigende vinger uit te steken en riepen in plaats daarvan op tot onderzoek.

Deze ramp kan niet begrepen worden zonder gezien te worden binnen een globaal en regionaal kader. Het conflict in Oekraïne sleept zich reeds enkele maanden voort zonder een duidelijk resultaat van de-escalatie. Na het referendum op de Krim wordt Rusland beschuldigd van de steun aan de rebellen en de zelfverklaarde republieken. Er is hiervoor geen betrouwbaar bewijs, maar deze overtuiging wordt breed gedeeld onder degenen die over een anti-Russische en/of anti-Poetinhouding beschikken. Het bezit van zware wapens door de rebellen kan ook eenvoudig worden verklaard door de inbeslagname van militair materieel uit het Oekraïense leger tijdens verschillende militaire successen en de verovering van legerbases.

De internationale spanningen over de crisis zijn scherp toegenomen sinds de huidige escalatie. Het is zeer twijfelachtig of het Kremlin deze uiterst gevaarlijke stap van steun aan de rebellen met wapens zou nemen. Een vermeend transport van een raketinstallatie dat als 'bewijs' wordt geleverd blijkt op een geheel andere locatie te zijn gefilmd. Bovendien zou een wapenoverdracht niet in het geheim kunnen worden uitgevoerd. Ondanks de westerse angsten is Rusland niet de Sovjet-Unie en Poetin is geen Chroesjtsjov (Hongarije 1956) of Brezjnjev (Tsjecho-Slowakije 1968). Hij zou dergelijke dubieuze stappen niet zetten zonder vertrouwen in succes en minimale schade voor het land en zijn persoonlijk beeld. Men mag niet vergeten dat hij een ex-spion is en weet van de hoed en de rand. De Russische activiteiten in Tsjetsjenië, Abchazië en Zuid-Ossetië zijn in die zin een stuk verklaarbaarder.

Wat is het nut van speculaties in de media over het al of niet verantwoordelijk zijn van de rebellen voor deze vreselijke tragedie? Of om te speculeren over de rol van Rusland? Of te komen met bedreigingen? De suggesties en verdachtmakingen vliegen je om de oren. Zo meldde NOS-correspondent Godfroid vanuit het oosten van Oekraïne dat 'de rebellen enkele dagen de tijd hebben gehad om bewijsmateriaal te laten verdwijnen'. “Ik zeg niet dat ze dat ook gedaan hebben,” vervolgde hij “maar het zou zomaar kunnen”. Ja, het zou zomaar kunnen dat Godfroid op het moment dat hij deze woorden sprak het in zijn broek heeft gedaan. Zou kunnen... Dit is het niveau van de 'nieuwsgaring' over de tragiek van bijna 300 mensen.

Wat is het belang om Rusland te beschuldigen van een (hoofd)rol in deze tragedie? Er was juist op succesvolle wijze een topconferentie van de BRIC-landen (14-15 juli) in Brazilië beëindigd. BRIC staat voor Brazilië, Rusland, India en China, landen die zich economisch snel ontwikkelen en rond het jaar 2050 de meeste van de huidige rijkste landen van de wereld zullen hebben ingehaald. De deelnemende partijen aan de conferentie bevestigden hun ambitie om intensiever samen te werken. De overeenstemming over de oprichting van een BRIC-bank werd ondertekend om een tegenwicht te bieden aan de westerse greep op de wereldwijde financiën, zoals werd verklaard in een toelichting. De top was een belangrijke stap voorwaarts voor de landen in kwestie, maar irritant voor de Amerikaanse en Europese grootmachten. Op de ochtend van 16 juli, nog voordat er sprake was van de tragedie van vlucht MH17, hebben de VS en de EU de sancties tegen Rusland aangescherpt. De door de VS opgelegde sancties waren vooral gericht tegen militaire en financiële instellingen (banken).

Het buitenlandse beleid van Rusland is gericht op de opbouw van een economisch en politiek machtsblok rond de BRIC-landen en de verzwakking van de westerse economische grootmachten. In dat licht gezien is de verdenking van de rol die Rusland heeft in de crash onwaarschijnlijk omdat een militair conflict met het westen (NAVO) volstrekt in strijd met deze strategie is.

En de rebellen in het oosten van Oekraïne? Die balanceren tussen totale ineenstorting en hoop, riskeren met hun activiteiten dagelijks de totale verontwaardiging van de internationale gemeenschap. In de media wordt gevraagd naar andere voorbeelden van het neerhalen van burgervliegtuigen. Het antwoord is dan de vlucht KAL007, een Boeing 747 van Korean Air Lines onderweg van Anchorage (Alaska) naar Gimpo International Airport in Seoul, die op 1 september 1983 werd neergeschoten boven Rusland. 269 doden zijn te betreuren. En een Iraans vliegtuig, onderweg van Iran naar de Verenigde Arabische Emiraten, wordt in 1988 door een Amerikaans marineschip uit de lucht geschoten. Alle 290 inzittenden komen om het leven. In 2001 schoot Oekraïne zelf een Russisch passagiersvliegtuig neer boven de Zwarte Zee - per ongeluk. Alle 78 inzittenden komen om.

Maar wat is het nut van speculaties in de media of het al dan niet de rebellen zijn die verantwoordelijk zijn voor deze vreselijke tragedie? Om te speculeren over de rol van Rusland hierin? Of te komen met bedreigingen? Waarom vinden er al aanvallen plaats op de vermeende daders vóór de bekendmaking van de officiële resultaten van een onderzoek naar buiten komt en wordt een agressieve publieke opinie gecreëerd? Ongeacht de resultaten moeten de daders, wie ze ook zijn, uiteraard worden vervolgd in overeenstemming met het volkenrecht. De waarheid is echter niet gediend met vermoedens en roddels.

In het oosten van Oekraïne werd enkele maanden geleden het initiatief genomen voor een alliantie van activisten onder de naam "Volkseenheid". Uitgangspunt is de zelfmobilisatie van mensen voor een Oekraïne zonder oligarchen en kapitalisme. Hun vlag is niet de wit-blauw-rode driekleur van het Rusland van Poetin, noch de blauw-gele van Oekraine, maar de rode vlag van een democratisch, socialistisch Oekraïne. Ze willen dat hun land vrij is van alle corrupte oligarchen, of het nou die in het oosten van het land rond Janoekovitsj of in het westen rond Timosjenko of Porosjenko zijn. Belangrijke strijd- en mobilisatiepunten zijn ook de keiharde bezuinigingen die in Oekraïne worden geëist door de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds en waarvan grote delen van de bevolking het slachtoffer zullen worden. We zien dat het IMF eist dat het oosten van Oekraïne onderdeel van het land blijft omdat anders de kredieten van 12,3 miljard op de tocht staan. De activisten van “Volkseenheid” weigeren de coupplegers in Kiev te erkennen als de democratische regering van het land.

Er wordt een oproep gedaan aan socialisten en antioorlogsactivisten in Oekraïne en in alle imperialistische staten om samen te werken aan een gezamenlijke strijd tegen alle voorbereidingen voor oorlog en interventie door de NAVO en Rusland. Dit betekent onder meer ook verzet tegen alle economische sancties en chantage, verzet tegen de opbouw van de NAVO en de Russische strijdkrachten en voor een einde aan de militaire bezetting van Oost-Oekraïne door de reguliere en paramilitaire troepen van de junta uit Kiev. De oproep eindigt met de woorden: 'Alleen de arbeidersklasse, arme boeren en jongeren van Oekraïne, in verbondenheid met hun broeders en zusters in het Oosten en het Westen, kunnen de strijd tegen alle imperialistische uitbuiting leiden en vechten voor een onafhankelijk Oekraïne, dat gelijkheid voor alle Oekraïners garandeert, ongeacht hun etnische achtergrond of taal, binnen haar grenzen'.

Ik heb deze oproep mede ondertekend en gesteund, het is en blijft mijn standpunt.

Bas van der Plas

Narva (Estland), 21 juli 2014