Oekraïne bestempelt Rusland als de vijand

Na alles wat er in de afgelopen periode is voorgevallen tussen Oekraïne en belanghebbenden enerzijds en de Russische Federatie anderzijds behoeft het geen verbazing dat na Moskou nu ook Kiev tijdens een vergadering van de Nationale Raad voor Veiligheid en Defensie (SNBO) een nieuw ontwerp van de militaire doctrine heeft gepresenteerd. In het document wordt vastgesteld wie de vijand is, hoe het land zich moet en kan voorbereiden op een militair conflict en in welke mate en wanneer er de noodzaak ontstaat om geweld te gebruiken.

Zoals de president van Oekraïne, Petro Porosjenko, verklaarde tijdens de openingstoespraak bij deze bijzondere zitting van de Nationale Veiligheidsraad is de belangrijkste vernieuwing van de doctrine het afzien van de in eerdere militaire doctrines bepaalde niet-gebondenheid en het streven van het land naar herstel van de strategische koers van de Euro-Atlantische integratie.

President Porosjenko overlegt met zijn troepen...


Kiev is zich er evenwel terdege van bewust dat Oekraïne nog niet klaar is om zich bij de NAVO aan te sluiten. Oekraïense strategen hopen echter dat dit in de toekomst wel zal gaan gebeuren. Ook Porosjenko ging hierop in tijdens zijn openingstoespraak, maar gaf meteen aan dat in de definitieve versie van de doctrine wordt gesteld dat Oekraïne op termijn tot een volledig lidmaatschap van de alliantie zal worden toegelaten. In uitspraken binnen NAVO-kringen werd nog eens duidelijk gesteld dat een land geen lid van de verdragsorganisatie kan worden wanneer het in een conflict met een buurland gewikkeld is en aansluiting zou zoeken om binnen de NAVO dit conflict op te lossen.
Dat is precies de situatie waarin Oekraïne verkeert, zij zoekt aansluiting bij de alliantie voor met name bescherming tegen de vijand. En de vijand van Oekraïne, zoals overduidelijk wordt vermeld in de nieuwe militaire doctrine, is de Russische Federatie. Iets dat niemand zal verbazen.

Hybride oorlogsvoering

Bovendien zijn Rusland en Oekraïne gewikkeld in een conflict dat aan het thans modieuze begrip "hybride oorlogsvoering" refereert, dat wil zeggen het geïntegreerde gebruik van zowel militaire en andere instrumenten, zoals economische, politieke en informatieve druk. Een voorbeeld van de "hybride oorlog" die Oekraïne voert kunnen de voorstellen van de Nationale Veiligheidsraad zijn die aan de regering in Kiev suggereert om de lijst van de Russische particulieren en rechtspersonen die onderworpen zijn aan de sancties uit te breiden. Nu de militaire doctrine Rusland als de hoofdvijand heeft gekwalificeerd, heeft dit ook in de praktijk betrekking op de verplaatsing van Oekraïense troepen naar het oosten en naar het zuiden, dichter bij de 'vijand'.

De ontwikkeling van de nieuwe militaire doctrine begint al als gevolg van de ondertekening van de associatieovereenkomst tussen Oekraïne en de Europese Unie, dat gevolgd werd door het besluit van het kabinet van ministers van 17 september 2014, waarin wordt gesteld: "De Militaire Doctrine van Oekraïne is een conceptueel document dat de essentie en de aard van de moderne gewapende conflicten analyseert, de principes en manieren van optreden vaststelt over de voorbereidingen van de staat om de dreiging van militaire conflicten te voorkomen en geeft richtlijnen aan voor het gebruik van militair geweld om de nationale soevereiniteit, territoriale integriteit en andere vitale nationale belangen te beschermen". Het kabinet van ministers van Oekraïne kreeg daarbij de opdracht mee om tot en met december 2015 een nieuwe versie van de militaire doctrine van Oekraïne en de ontwikkelingsprogramma's van de strijdkrachten van Oekraïne te ontwikkelen.
De ontwikkeling van een nieuwe militaire doctrine van Oekraïne werd volgens het plan van uitvoering van de Associatieovereenkomst gedaan door het ministerie van Defensie, het ministerie van Buitenlandse Zaken, het Ministerie van Economische Ontwikkeling, ministerie van Justitie en de centrale uitvoerende instanties, en het staatsconcern Ukroboronprom, de industriële tak die verantwoordelijk is voor de wapenproductie.

Joelia Timosjenko op een geidealiseerde affiche met de tekst 'Oekraïne overwint'. Eerder drong zij er al op aan de Russen een kopje kleiner te maken...

NAVO 'adviseurs'

De Europese dienst voor buitenlandse zaken heeft ook deelgenomen aan het ontwikkelen van de strategie van Oekraïne, daarbij vooral rekening houdend met de Europese prioriteiten van het Oekraïense buitenlands beleid. Ook 'adviseurs' van de NAVO hadden een 'adviserende' rol in het ontwikkelingsproces. Het Oekraïense nieuwsagentschap Podrobnosti maakte intussen bekend dat het kabinet van ministers van Oekraïne een bedrag van 235 miljoen hryvnia (bijna 10 miljoen euro) van gelden die werden ontvangen van de Europese Unie heeft toegewezen voor de verbetering en versterking van de staatsgrens. In een verklaring van de Nationale Raad voor Veiligheid en Defensie van Oekraïne (SNBO) wordt gesteld: "De nieuwe militaire doctrine van Oekraïne bepaalt de Russische Federatie als militaire tegenstander van het land en bepaalt de voorwaarden voor de bevrijding van de tijdelijk bezette gebieden van Oekraïne. De doctrine is gebaseerd op een hoge waarschijnlijkheid van een grootschalig gebruik van militair geweld tegen Oekraïne als de belangrijkste bedreiging voor de nationale veiligheid op militair gebied”. Voor het eerst in de geschiedenis van de onafhankelijkheid van Oekraïne is er een duidelijk geïdentificeerde vijand en agressor: de Russische Federatie. Volgens het Oekraïense ministerie van Defensie zijn de ontwikkeling van defensieve wapens en op de langere termijn de reorganisatie van de Oekraïense troepen de belangrijkste punten van de nieuwe militaire doctrine.

Toeval?

Aangezien we op het gebied van internationale militaire betrekkingen niet in toeval geloven is het nieuws dat op 1 september 2015 bekend werd gemaakt ook relevant voor de nieuwe militaire doctrine van Oekraïne. Op die dag gaf de Oekraïense premier Arseni Jatsenjoek een persconferentie tijdens de opening van 'Sea Breeze 2015', multinationale militaire oefeningen op de Zwarte Zee in de buurt van Odessa. "De Russische Federatie - die illegaal de Krim heeft ingenomen - zal zich gaan realiseren dat illegale acties worden gestopt door onze gezamenlijke inspanningen," zei Jatsenjoek.
De NAVO houdt samen met Oekraïne en de partnerlanden multinationale militaire oefeningen in de Zwarte Zee, waarbij 2.500 manschappen betrokken zijn. De oefeningen gaan duren tot 12 september, waaraan ook de landmacht en luchtmacht van Bulgarije, Duitsland, Griekenland, Moldavië en het Verenigd Koninkrijk zullen deelnemen. Oorlogsschepen, helikopters en vliegtuigen (totaal 150 stuks militair materieel) zullen worden ingezet bij de militaire oefeningen onder de naam Sea Breeze-2015. De uitgebreide oefeningen zijn gericht op het verbeteren van de interoperabiliteit tussen het Oekraïense leger en de NAVO.

Bas van der Plas/INSUDOK

4 september 2015