Het referendum, ja of nee?

Oekraïne referendum 6 april 2016

De aap komt uit de mouw: het referendum gaat helemaal niet over het associatieverdrag met de Oekraïne, de initiatiefnemers willen eigenlijk gewoon Nederland uit de Europese Unie (EU) zien te krijgen. Dat laten zij weten in een interview met NRC”.

Zo melden vol trots en bijna triomfantelijk de Nederlandse media over hun 'scoop'. Een bericht dat op Gezichtsboek massaal wordt overgenomen, vooral door de JA-stemmers. Ja, de achtergrond is duidelijk, maar het referendum is een feit, op 6 april mag Nederland naar (een beperkt aantal) stembussen. Omdat ik in het buitenland woon kan ik via de gemeente Den Haag schriftelijk stemmen en zet voor mezelf een aantal argumenten op papier om mijn stem duidelijk te maken (zie verder).

Wanneer ik op basis van berichten in de media denk dat het referendum niet echt leeft krijg ik op Gezichtsboek een vriendschapsverzoek van Tony van der Togt, die ik nog ken uit de tijd dat hij Nederlands consul in Sint-Petersburg was toen ik ook in die stad woonde. Hij blijkt inmiddels als 'Rusland-expert' bij Clingendael te werken en vanuit deze niet slecht betaalde baan overspoelt hij zijn Gezichtsboek 'vrienden' een aantal malen per dag met propaganda over het referendum, waarbij vooral de JA-stemmers aan bod komen.

Op 27 maart is er in het programma Buitenhof dan een 'debat' over het referendum tussen voorstander Dijsselbloem van de PvdA en tegenstander Arjo Klamer van de SP. Helaas ontbreekt het bij Klamer aan de debatvaardigheid om een aantal van de op halve waarheden gebaseerde argumenten van Dijsselbloem door te prikken, een gemiste kans en een makkie voor de PvdA-minister. Een hardnekkige mythe (27 maart nog eens herhaald door Dijsselbloem in Buitenhof) is dat 80% van de Oekraïners bij de laatste verkiezingen gestemd zouden hebben op pro-Europese partijen. Hierbij wordt altijd 'vergeten' te vermelden dat de laatste verkiezingen in november 2015 waren en dat de opkomst slechts 46% was! En zo heeft het JA-kamp nog meer van dit soort halve waarheden.

De Nederlandse media stoppen hun informatie over het referendum en over Oekraïne vooral in een ideologisch keurslijf en dat is dan met name dat het referendum als uitkomst JA moet opleveren. Ook hier weer duurbetaalde 'deskundigen' die zonder enige tegenspraak hun zegje kunnen komen doen in NOS-journaal, Nieuwsuur, Een Vandaag, met als dieptepunt het 'interview' met de Oekraïense minister van buitenlandse zaken Klimkin in het NOS-journaal van 2 april die op huilerige toon bijna smeekt om toch vooral JA te stemmen. Klimkin was een van de onderhandelaars met de EU over het associatieverdrag.

Nog meer Oekraïners komen er naar Nederland om propaganda te maken voor het verdrag. De NOS meldt op 30 maart: “Vandaag kwam een Oekraïense handelsdelegatie in Nederland aan en dat is bepaald niet het enige bezoek uit Oekraïne in aanloop naar het referendum. Behalve de minister van Landbouw, die de delegatie leidt, is ook de minister van Financiën vandaag in Den Haag om te praten over het referendum. Zaterdag komt ook nog de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken naar ons land”. En verder: “Maandag en dinsdag waren zes Oekraïense kerkleiders in Nederland. Maandagmiddag werden ze door minister Koenders ontvangen op het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dinsdag was er een bijeenkomst op de Oekraïense ambassade in Den Haag, waarbij vertegenwoordigers van verschillende kerkelijke en politieke organisaties aanwezig waren. Vorige week kwamen de oud-boksers Vitali en Vladimir Klitschko op bezoek. Vitali is tegenwoordig burgemeester van de Oekraïense hoofdstad Kiev en was een van de leiders van de oppositie tijdens de opstand die begon in 2013. Ze willen graag dat Nederland voor het verdrag stemt, zeiden ze woensdag in het programma RTL Late Night”. En nog meer propaganda-makers reisden af naar Nederland: “Deze hele week zijn vijftig Oekraïense studenten in Nederland. Onder de naam Ukraine Freedom bezoeken ze onder meer debatavonden in Amsterdam en Rotterdam. Hun doel is om zoveel mogelijk mensen te overtuigen om voor het verdrag te stemmen. Vanmiddag waren ze bij de opening van een bijeenkomst over landbouwsamenwerking tussen Oekraïne en Nederland. Daarbij was ook minister Ploumen voor Buitenlandse Handel aanwezig”, meldt wederom de NOS. Mijn vraag wie voor deze jongelui de reis- en verblijfkosten betaalt leverde geen antwoord op, terwijl we in de JA-propaganda lezen dat Oekraïne een van de armste landen van Europa is waarin het associatieverdrag een keerpunt kan zijn. En de oligarchen-miljardairs? Tijdens de verkiezingen van november 2015 werden door oligarchen gefinancierde groepen gezien die in de havenstad Odessa zakken met suiker en aardappelen uitdeelden in ruil voor stemmen. Wat doen zij nu achter de schermen rond het associatieverdrag?

Tijd om met argumenten te komen.

Een JA stem is:

  • een stem vóór de Oekraïense oligarchen die het land al 25 jaar 'in bezit' hebben en hun positie handhaven door corruptie en repressie, al dan niet met steun van de regering;

  • een stem vóór een ultranationalistisch regime dat aan de macht is gekomen met steun van extreemrechtse en openlijk fascistische krachten waar het regime voor een deel nog op steunt;

  • een stem vóór de ongebreidelde en oncontroleerbare belangen van multinationals die Oekraïne als nieuw lagelonenland en toekomstige afzetmarkt zien;

  • een stem vóór verheviging van de nieuwe koude oorlog tussen Rusland en het Westen;

  • een stem vóór de imperialistische en neoliberale belangen van de westerse wereld die ten koste zullen gaan van de Oekraïense bevolking: die kan opdraaien voor de sociaaleconomische gevolgen van de verdergaande neoliberalisering op wereldschaal;

  • een stem vóór de verdergaande belangen van het militair-industrieel complex dat baat heeft bij het opvoeren van de spanningen in de wereld;

  • een stem tégen de optie van een dialoog met Moskou over de geopolitieke gevolgen van het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en een stem tégen de bereidheid om langs andere weg dan met enkel dreigementen, sancties en (valse) beschuldigingen tot een oplossing te komen;

  • een stem vóór nauwere banden met een regime dat zich voortdurend schuldig maakt aan ernstige schendingen van de mensenrechten, aan het aan banden leggen van het vrije woord, aan het monddood maken van iedere vorm van oppositie door hevige repressie en het onmogelijk maken van toegang tot internet als middel om de ideeën te verspreiden. Wanneer andere belangen het opgeheven vingertje over mensenrechten overstijgen (zie Turkije) is een verwijzing naar 'verdediging van de mensenrechten' alleen maar een fraaie volzin die al snel overboord gegooid wordt.

 

Het betreffende associatieverdrag met Oekraïne is ook nog eens op ondemocratische wijze tot stand gekomen. De Europese burgers hebben geen enkele inbreng gehad. Ooit huldigde men vanuit de EEG de politiek van vrijwillige economische samenwerking, nu is er de volkomen oncontroleerbare macht van een Brusselse elite. Door de voorstanders wordt dit verdrag voorgesteld als een handelsverdrag. Er zijn echter diverse bepalingen in opgenomen met verstrekkende politieke en militaire gevolgen.

Oekraïne is niet voor niets een 'grensland' (de letterlijke betekenis van de naam van het land) en bestaat uit twee totaal verschillende bevolkingsgroepen. Het westelijk deel van het land (inclusief Kiev) is georiënteerd op Europa en de EU, terwijl het oostelijk gedeelte (Donbas) Russisch georiënteerd is. Als men nu een verdrag met de Oekraïne wil sluiten dat alleen tot voordeel is van het westelijk gedeelte dan zal dat onherroepelijk tot nog grotere interne spanningen leiden en zal een voedingsbodem blijken te zijn voor een verdergaande burgeroorlog dan we tot nu toe reeds hebben gezien.

De geopolitieke verhoudingen in het oosten van Europa zijn steeds meer de economische belangen van westerse landen en multinationals. De Amerikanen hebben inmiddels het grootste gedeelte van het agrarisch grondgebied van Oekraïne in hun bezit en gaan daar genetisch gemanipuleerd voedsel (Monsanto) produceren. Door dit verdrag zouden die dan automatisch op de Europese markt belanden. Om dit te bereiken hebben de Amerikanen rechtstreeks en via diverse onduidelijke NGO’s miljoenen dollars gepompt in de destabilisatie van Oekraïne, die uiteindelijk leidde tot de machtswisseling van februari 2014.

Met al deze argumenten is het duidelijk dat er binnen de Nederlandse politieke verhoudingen een JA-NEE-scheuring loopt. De neoliberale partijen D66, Groen“Links”, PvdA zijn samen met het CDA en VVD voor, terwijl partijen als de SP, PvdD en PVV tegen zijn. Wordt het uiteindelijk toch weer een echte 'Hollandsche polder oplossing'? Na 6 april weten we meer...

Bas van der Plas

Narva (Estland), 3 april 2016