RUSLAND VANDAAG

Wetenschappers schrijven over de veranderingen in de maatschappij

Onder de titel “Drie vijfjaren plannen van de ‘democraten'” verscheen er in de krant Sovjetskaja Rossija een artikel van de hand van V. Bojarintsev en L. Fionova, beiden doctor in de fysisch-matematische wetenschappen en wetenschappelijk medewerkers van de Russische Academie van Wetenschappen. In het artikel, dat werd geplaatst in de jaargang 2007 nummer 3-4 van de krant, beschrijven de wetenschappers de veranderingen die de afgelopen 15 jaar plaatsvonden in de Russische maatschappij, dat wil zeggen na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. In de inleiding van het artikel schrijven de auteurs: “Eind 1991 hield de Sovjet-Unie op te bestaan. Inmiddels is er meer dan 15 jaar verstreken en verkeert Rusland in de fase van het ‘democratisch kapitalisme'.” Delen van het artikel, met de meest schokkende gegevens, nemen we hieronder over.

Industrie. Het Bruto Nationaal Produkt in de Russische Federatie verminderde tweemaal. 70.000 fabrieken zijn gesloten en de wetenschappelijk-inhoudelijke industrie werd praktisch geheel geliquideerd. Het land veranderde in een grondstoffenkolonie van het Westen, dat hoofdzakelijk handelt in ruwe grondstoffen. Hoewel in hoeveelheid oliereserves Rusland in de wereld de 7 e plaats inneemt kwam Rusland in de omvang van oliewinning terecht op het niveau van Saoedi-Arabië, dat evenwel vier maal zoveel reserves heeft, wat leidt tot een snelle uitputting van de Russische grondstoffen.

Landbouw. Er verdween 35 miljoen hectare (volgens sommige bronnen zelfs 40 miljoen) aan bewerkte landbouwgrond. Het land verloor de zelfstandige voedselproduktie. Meer dan 60% (volgens sommige bronnen 70%) van de levensmiddelen wordt geïmporteerd. Voor het eerst verschenen er in Rusland ook voor de gezondheid schadelijke genetisch gemanipuleerde produkten, hun aandeel op de levensmiddelenmarkt van het land groeit gestaag.

Wetenschap. Financiering van de wetenschap is met de factor 10 afgenomen, in de huidige tijd is zij 200 maal lager dan in de VS. Het aantal wetenschappelijke organisaties daalde 7,8 maal, constructiebureaus 3,6 maal en wetenschappelijk-technische afdelingen in industriële ondernemingen 1,8 maal. In handelsaandeel produceert Rusland minder dan 1% aan wetenschappelijk-inhoudelijke produkten. Het aantal wetenschappelijke medewerkers daalde drie maal, hun gemiddelde leeftijd is 60 jaar. De emigratie van academici bedraagt jaarlijks 12-15 duizend personen, de totale hoeveelheid academici die het land sinds 1991 heeft verlaten is ongeveer een half miljoen. In totaal emigreerden er in 15 jaar 5.400.000 personen uit Rusland, de meerderheid daarvan zijn jonge, hooggekwalificeerde specialisten.

Onderwijs. Naar aantallen studenten per 10.000 inwoners nam de Sovjet-Unie de tweede plaats in op wereldschaal. Volgens de huidige index (179 studenten op 10.000 inwoners) werd Rusland voorbijgestreefd door Canada (299), Oostenrijk (227), België (224), Finland (220), Spanje (187) en enkele landen in Latijns-Amerika. Volgens gegevens van de Unesco viel Rusland qua intellectueel potentieel van de jeugd van de 3 e plaats in de wereld (1953) naar de 40 e plaats. Scherp daalde de kwaliteit van de opleidingen van scholieren van middelbare beroepsopleidingen en studenten van hogere scholen. De bezetting van leraren op scholen buiten de grote steden is minder dan 70%. Het aandeel van betaald privéonderwijs steeg. Tot 2005 daalde het aantal staatsscholen met ruim duizend en het aantal leerlingen zakte van 20 naar 15 miljoen. Een op de tien voor de dienstplicht opgeroepen soldaten kan niet lezen en schrijven!

Gezondheidszorg en demografie. De gemiddelde levensverwachting daalde met meer dan tien jaar. Bij de mannen daalde dit indexcijfer naar 58 jaar. Sinds 1991 tot de huidige tijd is het sterfteoverschot ongeveer 1 miljoen mensen per jaar. De sterftecijfers overstijgen dubbel de geboortecijfers. Nu worden er op de 1000 inwoners 9,8 kinderen geboren, in 1959 waren dat er 23,64. Jaarlijks worden er 800.000 kinderen geboren (ongeveer 70% van het totaal) met verschillende vormen van ziekten. In de meeste gevallen gaat het om ziekten die in de Sovjetperiode praktisch waren verdwenen: zo zijn er nu ongeveer twee miljoen lijders aan tuberculose, een ziekte van armoede en oorlogstijd. Jaarlijks sterven er in Rusland 300.000 mensen aan kanker en 330.000-350.000 mensen aan ziekten die worden veroorzaakt door een slechte ecologische situatie. Van de 50 ecologische programma's van de overheid functioneren er slechts vijf, de overige bestaan uitsluitend op papier. Voor het oplossen van ecologische problemen wordt er 0,3% van het staatsbudget uitgetrokken, voor een verbetering van de situatie is er echter minimaal 4% nodig. De uitgaven voor de gezondheidszorg bedragen in 2007 2,8% van het Bruto Nationaal Produkt (niveau op wereldschaal 5-10%).
Het land ging naar de tweede plaats (na Litouwen) met het aantal zelfmoorden (60.000 per jaar), in 2.500 gevallen betrof het zelfmoord van kinderen. Het aantal sterfgevallen van jongeren tussen 15 en 19 jaar steeg met 40%. De kindersterfte omvat ongeveer 70.000 kinderen per jaar. Jaarlijks sterven er 17.000 mensen door dronkenschap, door illegaal gestookte slechte vodka komen er nog eens 37.000 Russen om het leven.
Op de 20 miljoen mannen van arbeidsactieve leeftijd zijn er 2,5 miljoen werklozen, 4 miljoen alcoholisten, zitten er 1 miljoen in de gevangenis en zijn er 1 miljoen drugsgebruikers.
Het aantal thuisloze kinderen overschreed de 4 miljoen. En het aantal abortussen steeg tot 4 miljoen per jaar. Volgens gegevens van het Ministerie van Volksgezondheid worden er jaarlijks in de Russische Federatie 1.013.000 pasgeborenen geregistreerd die door de moeder in de steek worden gelaten. Volgens statistieken van het Ministerie van Binnenlandse Zaken verdwijnen er jaarlijks 15.000 kinderen in de leeftijd van 1 maand tot 5 jaar uit het land. Alleen al naar de VS verdwijnen er 49.000 kinderen tot 18 jaar. Tenminste een kwart van de Russische kinderen die worden geadopteerd door buitenlanders worden gebruikt voor pornografie en als donoren voor orgaantransplantatie.
Volgens prognoses bedraagt de bevolking van Rusland in het jaar 2050 118,2 miljoen mensen, tegenover ruim 141 miljoen nu.

Sociale politiek. In 2006 telde Rusland 5,3 miljoen werklozen, wat neerkomt op 7% van het totaal aantal personen in de arbeidsactieve leeftijd. Tussen 1990 en 2005 vermeerderde het gemiddelde loon 1,3 maal, het gemiddelde pensioen 5 maal en studiebeurzen 7 maal. Naar niveau van welvaart bezette Rusland in 2006, volgens de normen van de VN, de 62 e plaats uit 177, en zakte in vergelijking met een jaar eerder 5 plaatsen. Rusland is het enige land in Europa waar het minimumloon (in 2007 2000 roebel per maand) 35% van het bestaansminimum vormt. 62,5% van de Russische werkenden ontvangt minder dan het gemiddelde loon.
Het gemiddelde pensioen bedraagt in 2007 2877 roebel per maand, maar van de meer dan 38 miljoen gepensioneerden in het land ontvangt bijna de helft een pensioen dat lager is dan het gemiddelde. Voor 45% van de gepensioneerden is het pensioen net voldoende om de noodzakelijke levensmiddelen van te kopen, voor 43% is het pensioen zelfs daarvoor niet toereikend.

Normen en waarden. 70% van de volwassen bevolking in de Russische Federatie rookt (in de VS 17%). Een dagelijks verschijnsel, dat in de Sovjettijd praktisch niet bestond, is de massale drugsverslaving (ongeveer 1,5 miljoen personen) en prostitutie (waaronder ook van kinderen). Alleen in Moskou gaan er dagelijks al meer dan 20.000 prostituees de straat op.
In het land staan in totaal 450.000 speelautomaten opgesteld, waarvan 60.000 in Moskou. Pogingen om hen te verwijderen uit de steden en in plaats daarvan vier landelijke gokcentra te vormen zijn uitgesteld tot 2009 en leidt tot de ontwikkeling van een uitgebreid netwerk van ondergrondse gokactiviteiten.
In 2004 werden er in Rusland ongeveer 3 miljoen misdaden geregistreerd, waarvan 31.600 moorden of pogingen tot moord (in 1992 23.000), 150.000 arrestaties wegens illegale handel in narcotica (1992: 29.800) en het aantal gewelddadige overvallen verdubbelde bijna in vergelijking met 1992 en kwam uit op 55.400.

Cultuur. De “democraten” deelden ook een klap uit aan de cultuur. Theaters, die werden beschouwd als de bolwerken van de Russische cultuur, veranderden in clownesk-circusachtige instituten en de showbusiness berooft de jonge Russen van het laatste beetje verstand, cultuur, opvoeding.
Provinciale musea bevinden zich in armoedige omstandigheden en zelfs uit de hoofdstedelijke instellingen worden de culturele erfgoederen gestolen. In de hoofdstad worden oude gebouwen vernield, breekt men monumenten van architectuur af, er zijn al honderden van dergelijke voorbeelden.
In het land verdwenen er 10.000 theatergezelschappen en meer dan 30.000 koren en choreografische collectieven, per 1000 hoofden van de bevolking is het aantal theaters tien maal minder dan in Duitsland of Finland.

De overheid. In de jaren van de hervormingen vond er bijna een verdubbeling van het aantal ambtenaren plaats. In de overheidsstructuren werken er nu op alle niveaus 1.462.000 personen. Alleen al in 2005 groeide het aantal ambtenaren met 143.000.
77% van de ambtenaren verdient ongeveer 10.000 roebel per lid van het gezin, de overigen meer. Het salaris van ambtenaren steeg met bijna 30%. Ambtenaren krijgen een pensioen ter grootte van 75-90% van hun officiële salaris. Smeergeld, omkoping, deelname aan commerciële activiteiten van ambtenaren en hun gezinsleden werd de norm.
Rusland verandert in een politiestaat: voor de vervulling van politiefuncties wordt 42,2% van het budget uitgetrokken (gemiddeld wereldniveau 20%).

Economische schade door de hervormingen. De totale economische schade die Rusland werd toegebracht door de hervormingen overtreft reeds enkele malen de schade die werd aangericht door de Duitse inval tijdens de 2 e Wereldoorlog. De totale kapitaalvlucht, alleen al in de jaren 1990-97, bedraagt ongeveer 7 triljoen dollar. De schade door intellectuele emigratie bedraagt nog eens 600-800 miljoen dollar.
De rijken werden 25,3 maal rijker dan de armen (in de USSR was die verhouding ongeveer 5:1). Er verscheen een nieuwe categorie rijken: de oligarchen. Volgens gegevens van het Amerikaanse tijdschrift ‘Forbes', dat jaarlijks een lijst opstelt van miljardairs in Rusland (de ‘Gouden Honderd”) steeg in 2006 het gezamenlijk kapitaal van deze honderd met 75% en bedraagt 248 miljard dollar. Volgens Amerikaanse gegevens zijn er in Rusland ongeveer 20.000 multimiljonairs (het grootste deel daarvan woont in Moskou), maar hun bezit omvat 30% van het bezit van de totale bevolking. Alleen al in 2005 groeide het aantal dollarmiljonairs met 4.000 en bedraagt nu 88.000 personen.

© 2007: vertaling en bewerking INSUDOK