Memorial: het vereeuwigen van de herinnering aan de slachtoffers van de repressie

Namen slachtoffers Sovjetterreur op Internet

Sinds dinsdag 31 oktober 2006 heeft de Russische mensenrechtenorganisatie "Memorial" een groot aantal namen van slachtoffers van de Stalinterreur toegankelijk gemaakt via Internet. Op dit moment nog uitsluitend in de Russische versie.

In een verklaring bij het project schrijft Memorial onder meer het volgende:

"De vereeuwiging van de herinnering aan de slachtoffers is een van de belangrijkste, maar ook een van de moeilijkste taken van Memorial. Het was rond dit idee dat Memorial in 1988 werd opgericht. Er is gedurende de afgelopen tien jaar al veel bereikt, maar ook veel moet er nog gedaan worden.
Vanaf het begin hadden drie werkterreinen prioriteit: de samenstelling van een lijst met de namen van alle slachtoffers, opheldering over de begraafplaatsen van de overledenen en de oprichting van gedenktekens op deze begraafplaatsen. Al in de jaren 1988-1989 begonnen veel kranten met het publiceren van lijsten van slachtoffers van de Sovjetrepressie. Helaas verzwakte de golf van sociaal enthousiasme hiervoor in het begin van de jaren 90. Daarom nam Memorial het initiatief en begon met de voorbereiding van "Herinneringsboeken" in vele regio's. Dit zijn bijzondere publicaties waarin niet alleen de namen, maar ook korte biografische beschrijvingen van de slachtoffers te vinden zijn en soms zelfs foto's.

Helaas ging het werk aan de "Herinneringsboeken" niet in alle regio's gelijk op. Op dit moment bevatten de gepubliceerde boeken slechts enkele honderdduizenden namen. Ter vergelijking: zelfs officiële cijfers onthullen dat tegen de tijd van Stalin's dood er tenminste vier miljoen mensen waren veroordeeld door de uitvoerende organen van de VChK en MGB. Bovendien, buiten degenen die waren veroordeeld in 'criminele zaken', werden miljoenen anderen getroffen door administratieve beslissingen (collectivisatie, de deportatie van volkeren, enz.) of werden slachtoffer van buitenjuridische straffen. Afzonderlijke delen van Memorial voeren werkzaamheden op dit gebied uit (bijvoorbeeld in Krasnojarsk wordt een gedetailleerde databank opgezet over bijzondere deportaties), maar er zijn slechts enkele van dit soort afdelingen binnen Memorial. In 1988 hebben we beloofd om iedereen in herinnering te brengen. Maar als het werk aan de samenstelling van dergelijke Herinneringsboeken in het huidige tempo door blijft gaan dan zal het niet over tientallen jaren, maar over een eeuw klaar zijn!"

Nu is dan toch besloten om de "Herinneringsboeken" die zijn afgerond op Internet te publiceren. Maar het werk van Memorial gaat door. Nog vele Herinneringsboeken zullen moeten worden toegevoegd aan het reeds indrukwekkende aantal dat nu op Internet te raadplegen is. De Russische president Vladimir Poetin, die in het openbaar zelden negatief over het Sovjetverleden spreekt, heeft de regering opgeroepen om te helpen bij de identificatie van slachtoffers van de staatsterreur. "Geen mens, geen slachtoffer mag vergeten worden'', citeerde het Russische persbureau Itar-Tass het staatshoofd.

De Herinneringsboeken zijn op Internet te vinden op de website van Memorial, volg de onderstaande link: